Biskup gizycki
Biskup Paweł Giżycki wzniósł kolegiatę oraz murowany zamek. Pod koniec stulecia Pułtusk był jednym z najbogatszych miast polskich. W wieku XVI stał się drugim po Warszawie mazowieckim ośrodkiem eksportu zboża drogą wodną do Gdańska. Kolegiatę i zamek przebudowano w stylu renesansowym, do czego zatrudnieni zostali znakomici architekci. Świątynia zyskała nowe sklepienie oraz kaplicę biskupa Noskowskiego wzorowaną na starszej o 20 lat wawelskiej kaplicy Zygmuntowskiej. Zdobi ją bogata polichromia i nagrobek biskupa projektu samego Jana Marii Padovano. Tu też powstały pierwsze w Polsce, po mauzoleum prymasa Jana Łaskiego w Gnieźnie, wolno stojące budowle na planie centralnym - na rynku pod zanikiem kościół św. Marii Magdaleny i kościół Świętego Krzyża. Usytuowano go poza zamkiem wśród biskupich winnic, stąd wzięło się przysłowie: "Odsunął się jak Święty Krzyż od Pułtuska".